জি.এছ.টি (GST): আজিৰ দ্ৰুত গতিত বিকশিত হোৱা অৰ্থনৈতিক দৃশ্য পটত, জি.এছ.টি (GST)ৰ বিভিন্ন দিশৰ বিষয়ে অৱগত থকাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ, যাক সাধাৰণতে জি.এছ.টি (GST) বুলি কোৱা হয়, ভাৰতীয় কৰ প্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংস্কাৰ হৈ আহিছে। এই ব্লগত, আমি জি.এছ.টি (GST)ৰ বিৱৰণ বোৰ অনুসন্ধান কৰিম আৰু ইয়াৰ অসংখ্য লাভালাভ অন্বেষণ কৰিম। গতিকে, আৰম্ভ কৰোঁ আহক!
জি.এছ.টি কি? (What is GST?)
জি.এছ.টি (GST), যাৰ অৰ্থ হৈছে সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ, হৈছে এক ব্যাপক পৰোক্ষ কৰ যি কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ দ্বাৰা আৰোপ কৰা পৰোক্ষ কৰ। এই সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ 1 জুলাই, 2017 তাৰিখে গৃহীত কৰা হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। যাৰ প্ৰাথমিক লক্ষ্য আছিল কৰ গাঁথনি সৰল কৰা আৰু ভাৰতত ব্যৱসায় কৰাৰ সহজতা বৃদ্ধি কৰা। এইটো সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ যোগানৰ ওপৰত একক কৰ। এইটো ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰোক্ষ কৰ সংস্কাৰ।
জি.এছ.টি (GST)-ৰ আগতে, সামগ্ৰীৰ ওপৰত সেৱা কৰ, ৰাজ্যিক ভেট, প্ৰৱেশ কৰ, বিলাসী কৰ আদিৰ দৰে কৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। এই কৰবোৰ জি.এছ.টি (GST)ৰ অধীনত গ্ৰহণ কৰা হৈছে। একেদৰে, সেৱাৰ ওপৰত সেৱা কৰ, মনোৰঞ্জন কৰ আৰোপ কৰা হৈছিল। এতিয়া কেৱল এটা কৰ আছে, অৰ্থাৎ জি.এছ.টি (GST)। জি.এছ.টি (GST)-ৰ অধীনত, বিক্ৰীৰ প্ৰতিটো বিন্দুতে পোনপটীয়াকৈ কৰ আৰোপ কৰা হয়।
জি.এছ.টিৰ প্ৰকাৰ (Type of GST):
তলত চাৰি প্ৰকাৰৰ জি.এছ.টি উল্লেখ কৰা হ’ল:-
- কেন্দ্ৰীয় জি.এছ.টি (CGST): চি.জি.এছ.টি মানে ৰাজ্যিক সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ। সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ আন্তঃৰাজ্যিক বিক্ৰীৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে চি.জি.এছ.টি (CGST) আৰোপ কৰে। ব্যৱহাৰ কৰা সকলো সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ ওপৰত চি.জি.এছ.টি (CGST) প্ৰযোজ্য হয়, যেনে সংসাধিত খাদ্য সামগ্ৰী, বিস্কুট, ব্ৰেড, আৰু পাস্তা, কম্পিউটাৰ, লেপটপ, চুলিৰ তেল, চাবোন, টুথপেষ্ট, যন্ত্ৰপাতি, সঁজুলি, ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, তীখা, প্ৰিমিয়াম কাৰ, চিগাৰেট আৰু উচ্চ-স্তৰৰ মটৰচাইকেল ইত্যাদি। এইবোৰ একেখন ৰাজ্যৰ ভিতৰত বা ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওপৰেৰে নিৰ্মাণ বা বিক্ৰী কৰা হওঁক। অৱশ্যে, চি.জি.এছ.টি (CGST)ত কিছু ৰেহাই আছে, যেনে কিছুমান অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী আৰু সেৱা, কৃষিজাত সামগ্ৰী, আৰু ৰপ্তানি।
- ৰাজ্যিক জি.এছ.টি (SGST): এছ.জি.এছ.টি.-ৰ অৰ্থ হৈছে ৰাজ্যিক সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ। সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ আন্তঃৰাজ্যিক যোগানৰ ওপৰত ৰাজ্য চৰকাৰে এছ.জি.এছ.টি সংগ্ৰহ কৰে। এক নিৰ্দিষ্ট ৰাজ্যৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা সকলো সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ ওপৰত এছ.জি.এছ.টি (SGST) প্ৰযোজ্য হয়, যেনে খাদী সূতাৰ বাবে কপাহ, হস্ততাঁতৰ কাপোৰ, অসংসাধিত ঊণ, কেঁচা ৰেচম, কেঁচা মৰাপাট আঁহ, কৃষি সঁজুলি, বেলেগ ধৰণে সক্ষম ব্যক্তিৰ বাবে সঁজুলি, ভেকছিন, আলোচনী, বাতৰি কাকত, মানচিত্ৰ, কিতাপ, অ-ন্যায়িক ডাকটিকট, কাগজৰ মণ্ডৰ প্ৰবন্ধ ইত্যাদি। এইবোৰ একে খন ৰাজ্যৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ বা বিক্ৰী কৰা হওঁক বা আন ৰাজ্যৰ পৰা আমদানি কৰা হওঁক এছ.জি.এছ.টি (SGST) প্ৰযোজ্য হয়। অৱশ্যে, এছ.জি.এছ.টি (SGST)ত কিছু ৰেহাই আছে, যেনে কিছুমান অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী আৰু সেৱা, কৃষিজাত সামগ্ৰী, আৰু ৰপ্তানি।
- একত্ৰিত জি.এছ.টি (IGST): আই.জি.এছ.টি. মানে একত্ৰিত সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ। সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ আন্তঃৰাজ্যিক যোগানৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে আই.জি.এছ.টি (IGST) সংগ্ৰহ কৰে। ই ৰাজ্যসমূহৰ মাজত নিৰৱচ্ছিন্ন লেনদেন নিশ্চিত কৰে। ভাৰতত সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সকলো আন্তঃৰাজ্যিক বিক্ৰীৰ লগতে সামগ্ৰী আৰু সেৱা আমদানিৰ ওপৰত আই.জি.এছ.টি (IGST) আৰোপ কৰা হয়। আই.জি.এছ.টি (IGST) সামগ্ৰী কিছুমানৰ উদাহৰণ ইয়াত আছে: 1. দিল্লীত নিৰ্মাণ কৰা আৰু মুম্বাইত বিক্ৰী হোৱা এটা লেপটপ, 2. কলকাতাত নিৰ্মাণ কৰা আৰু হায়দৰাবাদত বিক্ৰী কৰা চেম্পুৰ বটল, 3. চীনৰ পৰা আমদানি কৰা আৰু ভাৰতৰ এটা নিৰ্মাণ গোটত ব্যৱহৃত যন্ত্ৰ ।
- কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল জি.এছ.টি (UTGST): ইউ.টি.জি.এছ.টি. মানে কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ। আইন সভা অবিহনে কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ যোগানৰ ওপৰত ইউ.টি.জি.এছ.টি (UTGST) আৰোপ কৰা হয়। এই কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলবোৰ হৈছে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ, চণ্ডিগড়, দমন আৰু দিউ, দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি, আৰু লক্ষদ্বীপ। ইউ.টি.জি.এছ.টি (UTGST) সামগ্ৰী কিছুমানৰ উদাহৰণ তলত দিয়া হৈছে:-
- চণ্ডিগড়ত নিৰ্মাণ কৰা আৰু চণ্ডিগড়ত বিক্ৰী হোৱা বিস্কুটৰ পেকেট,
- দমন আৰু দিউত নিৰ্মাণ কৰা আৰু দমন আৰু দিউত বিক্ৰী হোৱা চেম্পুৰ বটল,
- চীনৰ পৰা আমদানি কৰা আৰু দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলিৰ এটা নিৰ্মাণ গোটত ব্যৱহৃত যন্ত্ৰ,
- আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত নিৰ্মাণ কৰা আৰু আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ এজন অটোমোবাইল নিৰ্মাতাক বিক্ৰী কৰা এটা ষ্টীল কুণ্ডলী,
- জাৰ্মানীত নিৰ্মাণ কৰা আৰু লাক্ষাদ্বীপত বিক্ৰী হোৱা এখন বিলাসী গাড়ী
ইউ.টি.জি.এছ.টি (UTGST) কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দ্বাৰা সংগ্ৰহ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল চৰকাৰ সমূহক বিতৰণ কৰা হয়।
জি.এছ.টিৰ লাভা-লাভ (Benefits of GST)
ব্যৱসায় আৰু উপভোক্তা সকলৰ বাবে জি.এছ.টি (GST)ৰ কেইবাটাও লাভালাভ আছে, যাৰ ভিতৰত আছে:-
- কৰ বোজা হ্ৰাস: জি.এছ.টি (GST) য়ে ব্যৱসায় আৰু গ্ৰাহকৰ ওপৰত সামগ্ৰিক কৰ বোজা হ্ৰাস কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল জি.এছ.টি (GST) য়ে কৰ সমূহৰ ব্যাপক প্ৰভাৱ নাইকিয়া কৰিছে আৰু ব্যৱসায়বোৰে পৰিশোধ কৰিব লগা কৰৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰিছে।
- উন্নত প্ৰতিযোগিতা: জি.এছ.টি (GST) য়ে বিশ্ববজাৰত ভাৰতীয় ব্যৱসায়ৰ প্ৰতিযোগিতামূলকতা উন্নত কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে জি.এছ.টি (GST) য়ে সকলো ব্যৱসায়ৰ বাবে এক সমান খেল পথাৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু ভাৰতত ব্যৱসায় কৰাৰ ব্যয় হ্ৰাস কৰিছে।
- বৰ্ধিত অৰ্থনৈতিক বিকাশ: জি.এছ.টি (GST) য়ে ব্যৱহাৰ আৰু বিনিয়োগ বৃদ্ধি কৰি ভাৰতত অৰ্থনৈতিক বিকাশ বৃদ্ধি কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে জি.এছ.টি (GST) য়ে সামগ্ৰী আৰু সেৱা সমুহ সস্তা কৰি তুলিছে আৰু ব্যৱসায়ৰ বাবে কাম কৰাটো সহজ কৰি তুলিছে।
- আপুনি আইনীভাৱে আপোনাৰ বিক্ৰীৰ ওপৰত জি.এছ.টি (GST) সংগ্ৰহ আৰু জমা কৰিব পাৰে।
- আপুনি আপোনাৰ ক্ৰয়ৰ ওপৰত পৰিশোধ কৰা জি.এছ.টি (GST) ৰ ওপৰত ইনপুট কৰ ক্ৰেডিট লাভ কৰিব পাৰে।
- আপুনি জি.এছ.টি (GST) ৰিটাৰ্ণ দাখিল কৰিব পাৰে আৰু ধন ঘূৰাই দাবী কৰিব পাৰে।
- আপুনি জি.এছ.টি (GST) পঞ্জীভুক্ত ব্যৱসায়ৰ বাবে চৰকাৰী আঁচনি আৰু লাভালাভ প্ৰাপ্ত কৰিব পাৰে।
ভাৰতত জি.এছ.টি (GST) ৰ হাৰ চাৰিটা ভাগত বিভক্ত (GST in India. The rate of (GST) is divided into four parts):
- 0%: এই শ্লেবটো অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী আৰু সেৱা, যেনে খাদ্য, ঔষধ আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য।
- 5%: এই শ্লেবটো অপ্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ বাবে প্ৰযোজ্য, যেনে কাপোৰ, সঁজুলি, আৰু ইলেক্ট্ৰনিকছ।
- 12%: এই শ্লেবটো বিলাসী সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ বাবে প্ৰযোজ্য, যেনে গাড়ী, গহনা, আৰু হোটেলত থকা।
- 28%: এই শ্লেবটো কিছুমান সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ বাবে প্ৰযোজ্য, যেনে ধপাত, সুৰা, আৰু এৰেটেড পানীয়।
জি.এছ.টি (GST) হাৰৰ উপৰিও, কিছুমান সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ ওপৰত এক উপকৰ আৰোপ কৰা হয়, যেনে ধপাত, সুৰা, আৰু এৰেটেড পানীয়।
জি.এছ.টি (GST) ৰ বাবে কেনেকৈ পঞ্জীয়ন কৰিব? (How to register for GST?)
জি.এছ.টি (GST) -ৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ, আপুনি তলতৰ পদক্ষেপবোৰ অনুসৰণ কৰিব পাৰে:-
- https://www.gst.gov.in/ জি.এছ.টি (GST) পৰ্টেললৈ যাওক।
- “সেৱাসমূহ”ত ক্লিক কৰক আৰু তাৰ পিছত “পঞ্জীয়ন” বাছনি কৰক।
“নতুন পঞ্জীয়ন”ত ক্লিক কৰক। - আপোনাৰ প্ৰয়োজন হোৱা পঞ্জীয়নৰ প্ৰকাৰ বাছনি কৰক।
- আপোনাৰ পেন নম্বৰ আৰু অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় বিৱৰণ প্ৰবিষ্ট কৰক।
- আৱেদন প্ৰপত্ৰ দাখিল কৰক।
- আপুনি আপোনাৰ ম’বাইল ফোন আৰু ই-মেইল ঠিকনাত এটা অ’.টি.পি. প্ৰাপ্ত কৰিব।
- অ’.টি.পি. প্ৰবিষ্ট কৰক আৰু ইয়াক দাখিল কৰক।
- আপুনি এটা অস্থায়ী প্ৰসংগ নম্বৰ (TRN) প্ৰাপ্ত কৰিব।
- আপুনি আপোনাৰ টি.আৰ.এন.ক জি.এছ.টি (GST)কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে সত্যাপিত কৰিব লাগিব।
- আপোনাৰ টি.আৰ.এন. প্ৰমাণিত হোৱাৰ পিছত, আপোনাক জি.এছ.টি (GST) পঞ্জীয়ন প্ৰদান কৰা হ’ব।
জি.এছ.টি পঞ্জীয়নৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নথিপত্ৰ সমূহ (Documents required for GST registration):
- পেন কাৰ্ড,
- আধাৰ কাৰ্ড,
- ঠিকনাৰ প্ৰমাণ,
- বেংক একাউণ্টৰ বিৱৰণ,
- ব্যৱসায়ৰ বিৱৰণ,
- আপুনি এজন জি.এছ.টি (GST) অনুশীলনকাৰীৰ জৰিয়তে জি.এছ.টি (GST)ৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰে।
জি.এছ.টিৰ তথ্যৰ ইতিহাস (History of GST Data)
- 2000 চনত, ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ ধাৰণা প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নতুন পৰোক্ষ কৰ আইনৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ এখন সমিতিও গঠন কৰিছিল।
- অৱশ্যে ইয়াৰ কাৰ্যকৰীকৰণৰ বাবে আৰু 17 বছৰ সময় লাগিছিল। ইফালে, বিধেয়কখন একাধিক পৰিচয়, সংশোধন আৰু পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ মাজেৰে গৈছিল।
- 2000 – ভাৰতৰ বাবে সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ আইনৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে গঠন কৰা সমিতি।
- 2004 – এটা টাস্ক ফ’ৰ্চে এই আইন কাৰ্যকৰী কৰা আৰু ভাৰতত পৰোক্ষ কৰ প্ৰণালী উন্নত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতিবেদন দিছিল।
- 2006 – ভাৰতৰ বিত্ত মন্ত্ৰীৰ দ্বাৰা 1 এপ্ৰিল 2010 তাৰিখে অনুসূচীত সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ প্ৰৱৰ্তন।
- 2007 – কেন্দ্ৰীয় বিক্ৰী কৰ (CST) পৰ্যায়ক্ৰমে বাতিল কৰাৰ সিদ্ধান্ত। ফলস্বৰূপে, চি.এছ.টি হাৰ 4%-ৰ পৰা 3% লৈ হ্ৰাস কৰা হৈছিল।
- 2008 – জি.এছ.টি (GST) ৰ দ্বৈত গাঁথনি পৃথক আইন আৰু শুল্কৰ বাবে ইচিৰ দ্বাৰা চূড়ান্ত কৰা হৈছিল।
- 2010 – গাঁথনিগত আৰু ৰূপায়ণৰ বাধাৰ বাবে জি.এছ.টি (GST) প্ৰৱৰ্তন স্থগিত ৰখা। বাণিজ্যিক কৰৰ কম্পিউটাৰকৰণৰ বাবে আৰম্ভ কৰা এটা প্ৰকল্প।
- 2011 – সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ আইন সক্ষম কৰাৰ বাবে সংবিধান সংশোধনী বিধেয়ক প্ৰৱৰ্তন।
- 2012 – স্থায়ী সমিতিয়ে আৰম্ভ কৰা কৰ সম্পৰ্কে আলোচনা; দফা 279B সম্পৰ্কে স্পষ্টতাৰ অভাৱৰ বাবে স্থগিত হৈ আছে।
- 2013 – স্থায়ী সমিতিয়ে উপস্থাপন কৰা জি.এছ.টি (GST) ৰ প্ৰতিবেদন।
- 2014 – ভাৰতৰ বিত্ত মন্ত্ৰীয়ে সংসদত সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ বিধেয়ক পুনৰ উত্থাপন কৰে।
- 2015 – লোকসভাই বিধেয়কখন অনুমোদন কৰে, কিন্তু ৰাজ্যসভাত ই স্থগিত হৈ আছে।
- 2016 – সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ নেটৱৰ্ক (GSTN) লাইভ হৈছিল। আইন খনৰ সংশোধিত আৰ্হি সংসদৰ দুয়ো খন সদনতে গৃহীত হৈছিল আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পৰা সন্মতি লাভ কৰিছিল।
- 2017 – কেবিনেটে লোকসভা দ্বাৰা অনুমোদিত জি.এছ.টি (GST)ৰ ওপৰত চাৰিখন পৰিপূৰক বিধেয়ক অনুমোদন কৰে
উপসংহাৰ (Conclusion)
শেষত, সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ (GST) হৈছে এক পৰিৱৰ্তনশীল কৰ সংস্কাৰ যি ভাৰতৰ অৰ্থনীতিত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছে। ই কৰ গাঁথনি সৰল কৰিছে, কেচকেডিং কৰ নাইকিয়া কৰিছে, আৰু এক একত্ৰিত বজাৰ সৃষ্টি কৰিছে। ব্যৱসায়বোৰে অনুপালনৰ বোজা হ্ৰাস কৰাৰ ফলত লাভান্বিত হৈছে, আৰু গ্ৰাহকসকলে বহুতো সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ বাবে কম মূল্যৰ সন্মুখীন হৈছে। ব্যৱসায় আৰু ব্যক্তিসকলে অৱগত বিত্তীয় সিদ্ধান্ত লোৱাৰ বাবে জি.এছ.টি (GST)ৰ সূক্ষ্মতা বুজি পোৱাটো অত্যাৱশ্যকীয়।
সেয়েহে, পৰৱৰ্তী বাৰ আপুনি জি.এছ.টি (GST) ৰ বিষয়ে শুনিলে, আপুনি এইটো কি আৰু ই আমাৰ দেশক কেনেদৰে লাভান্বিত কৰে সেই বিষয়ে স্পষ্ট ভাৱে বুজি পাব। কৰ আৰু বিত্তৰ ওপৰত অধিক তথ্যপূৰ্ণ আপডেটৰ বাবে লগত থাকক!
