সেউজীয়া ফটকা : সেউজীয়া ফটকা কি আৰু ইয়াক কেনেকৈ চিনাক্ত কৰিব পাৰি

সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers):  চৰকাৰে সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers) বোৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ সংকট সমাধানৰ বাবে মুকলি কৰিছে। এই ফটকাবোৰ স্পার্কলাৰ, ফ্লাৱাৰপট, মেৰুন আৰু এটম বোমা হিচাপে উপলব্ধ আৰু ইয়াক বৈজ্ঞানিক আৰু ঔদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদৰ (CSIR) পৰীক্ষাগাৰ নেচনেল এনভায়ৰনমেণ্টেল এণ্ড ইঞ্জিনিয়াৰিং ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট (NERI)ৰ দ্বাৰা বিকশিত কৰা হৈছে। চিএছআইআৰে 230 টা কোম্পানীৰ সৈতে সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers) নিৰ্মাণ আৰু সেইবোৰ বিক্ৰীৰ বাবে উপলব্ধ কৰাৰ বাবে চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছে। চি.এছ.আই.আৰ.-ৰ মূল্যাঙ্কন অনুসৰি, সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)য়ে কণিকা পদাৰ্থৰ প্ৰদূষণ 30% হ্ৰাস কৰিব। পৰম্পৰাগত ফটকাৰ পৰা সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)ৰ পৃথকীকৰণৰ বাবে আৰু নকল সামগ্ৰীৰ নিৰ্মাণ আৰু বিক্ৰী পৰিহাৰ কৰিবলৈ ফায়াৰ ফটকাত কিউআৰ কোড অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

সেউজীয়া ফটকাৰ পৃষ্ঠভূমি (Background of green crackers):

1. প্ৰদূষণৰ স্তৰ আৰু ইয়াক বৃদ্ধি কৰাত আতচবাজীয়ে পালন কৰা ভূমিকাৰ বিষয়ে চিন্তিত হৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অক্টোবৰ 2018 ত ‘সেউজীয়া’ নোহোৱা ফটকা (Crackers) বিক্ৰী, ব্যৱহাৰ আৰু নিৰ্মাণ নিষিদ্ধ কৰিছিল।
2. ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে, ফটকা (Crackers)বোৰ এক নিৰ্দিষ্ট সীমাতকে ডাঙৰ হ’ব নোৱাৰে, পেট্ৰ’লিয়াম আৰু বিস্ফোৰক সুৰক্ষা সংস্থা (PESO)ৰ দ্বাৰা অনুমোদিত হ’ব লাগিব আৰু পাৰা, আৰ্চেনিক আৰু বেৰিয়ামৰ পৰা মুক্ত হ’ব লাগিব।
3. উচ্চতম ন্যায়ালয়ে, May, 2019-ত, চি.এছ.আই.আৰ (CSIR)ৰ পৰীক্ষাগাৰ বোৰে পৰীক্ষণৰ নমুনা প্ৰস্তুত কৰে আৰু সেইবোৰ পি.ই.এছ.ও (PESO)-ৰ দ্বাৰা অনুমোদিত কৰে। ইয়াৰ পিছত, সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)ৰ বৃহৎ পৰিমাণৰ নিৰ্মাণৰ অনুমতি দিছিল।
4. উচ্চতম ন্যায়ালয়ে “উন্নত ফটকা” সন্দৰ্ভত সিদ্ধান্ত ল’ব বুলি আশা কৰা হৈছে, 22 অক্টোবৰ 2019 তাৰিখে ফটকাবোৰত বেৰিয়াম নাইট্ৰেটৰ স্তৰ হ্ৰাস হয়।

 চি.এছ.আই.আৰ.-ৰ সেউজীয়া ফটকা বিকাশৰ প্ৰকল্পটোৱে এক দ্বিমুখী পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছিল

• বেৰিয়াম নাইট্ৰেটৰ স্তৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে পৰম্পৰাগত ফটকা উন্নত কৰাৰ ওপৰত কাৰ্যকলাপৰ এটা ধাৰা কেন্দ্ৰীভূত কৰা হৈছিল।
• দ্বিতীয় পথটোৰ লক্ষ্য আছিল বেৰিয়াম নাইট্ৰেটৰ সলনি অধিক সৌম্য পটাছিয়াম নাইট্ৰেট।

সেউজীয়া ফটকাবোৰ কি? (What are the green crackers?)

1. সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers) বোৰক ‘পৰিৱেশ-অনুকূল’ ফটকা বুলি কোৱা হয় আৰু পৰম্পৰাগত আতচবাজীৰ তুলনাত কম বায়ু আৰু শব্দ প্ৰদূষণ সৃষ্টি কৰে বুলি জনা যায়।
2. এই ফটকাবোৰ প্ৰথমে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ আৰু অভিযান্ত্ৰিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NERI)ৰ দ্বাৰা ডিজাইন কৰা হৈছিল, 2018 চনত বৈজ্ঞানিক আৰু ঔদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদৰ (CSIR) অধীনত।
3. এই ফটকা (Crackers)বোৰে পৰম্পৰাগত ফটকা (Crackers)ত কিছুমান বিপদজনক উপাদানৰ সলনি কম প্ৰদূষণকাৰী পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰে যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে শব্দৰ তীব্ৰতা আৰু নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰা।
4. বেছি ভাগ সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)ত বেৰিয়াম নাইট্ৰেট নাথাকে, যি হৈছে ফটকা (Crackers)ৰ আটাইতকৈ বিপদজনক উপাদান।
5. সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)ত আৰ্চেনিক আৰু অন্যান্য ক্ষতিকাৰক প্ৰদূষক মেগনেছিয়াম আৰু বেৰিয়ামৰ পৰিৱৰ্তে পটাছিয়াম নাইট্ৰেট আৰু এলুমিনিয়ামৰ দৰে বৈকল্পিক ৰাসায়নিক পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰে।
6. নিয়মীয়া ফটকাবোৰেও 160-200 ডেচিবেল শব্দ উৎপন্ন কৰে, আনহাতে সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)ৰ পৰা প্ৰায় 100-130 ডেচিবেল শব্দত সীমাবদ্ধ থাকে।

সেউজীয়া ফটকা বোৰ কেনেকৈ চিনাক্ত কৰিব পাৰি? (How can green crackers be identified?)

1. বৰ্তমানে, তিনিটা ব্ৰেণ্ডৰ সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers) ক্ৰয়ৰ বাবে উপলব্ধ:

• এছ.ডব্লিউ.এ.এছ. – Safe Water Releaser: এই ফটকা (Crackers)বোৰে ছালফাৰ বা পটাছিয়াম নাইট্ৰেট ব্যৱহাৰ নকৰে, আৰু এনেদৰে কিছুমান মুখ্য প্ৰদূষকৰ সলনি জলীয় বাষ্প এৰি দিয়ে। ই ডিলুয়েণ্টৰ ব্যৱহাৰো প্ৰয়োগ কৰে, আৰু এনেদৰে কণিকা পদাৰ্থ (PM) নিৰ্গমন 30% লৈকে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
• এছ.টি.এ.আৰ. – Safe Thermite Cracker: এছ.ডব্লিউ.এ.এছ.-ৰ দৰে, এছ.টি.এ.আৰ.তো ছালফাৰ আৰু পটাছিয়াম নাইট্ৰেট নাথাকে, আৰু কণিকা ধূলি নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ উপৰিও, ইয়াৰ শব্দৰ তীব্ৰতাও কম।
• এছ.এ.এফ.এ.এল. – Safe Minimal Aluminium: ই এলুমিনিয়ামৰ পৰিমাণমেগনেছিয়ামৰ সৈতে সলনি কৰে আৰু এনেদৰে প্ৰদূষকৰ স্তৰ হ্ৰাস কৰে।

2. তিনিওটা ব্ৰেণ্ডৰ সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers) বৰ্তমান কেৱল অনুজ্ঞাপ্ৰাপ্ত নিৰ্মাতা সকলৰ দ্বাৰাহে উৎপাদন কৰিব পাৰি, চি.এছ.আই.আৰ.-ৰ দ্বাৰা অনুমোদিত। ইয়াৰ উপৰিও, পেট্ৰ’লিয়াম আৰু বিস্ফোৰক সুৰক্ষা সংস্থাক (PESO.) প্ৰমাণিত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে যে ফটকা (Crackers)বোৰ আৰ্চেনিক, পাৰা আৰু বেৰিয়াম অবিহনে তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ই নিৰ্দিষ্টতকে ডাঙৰ নহয়।

3. তদুপৰি, সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)বোৰ খুচুৰা দোকানত পৰম্পৰাগত ফটকা (Crackers)ৰ পৰা বাকচত প্ৰিণ্ট কৰা সেউজীয়া ল’গ’ আৰু লগতে কুইক ৰেচপন্স (QR) কোডিং প্ৰণালীৰ দ্বাৰা পৃথক কৰিব পাৰি।

সেউজীয়া ফটকা আগুৱাই নিয়াৰ পথ (The way forward green crackers)

1. সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers) উৎপাদন কাৰ্যকলাপৰ বাবে ক্ষুদ্ৰ নিৰ্মাতাসকলক আইনী নিষেধাজ্ঞা প্ৰদান কৰি তেওঁলোকৰ উৎপাদন বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে চৰকাৰৰ দ্বাৰা প্ৰচেষ্টা কৰা উচিত। ই সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)ৰ অভাৱৰ সমস্যাৰ মোকাবিলা কৰাত সহায় কৰিব।
2. লোকসকলক সেউজীয়া ফটকা (Green Crackers)ৰ লাভালাভ আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰকৃততা কেনেদৰে চিনাক্ত কৰিব লাগে তাৰ বিষয়ে অৱগত কৰিব লাগে।